Beste Johannes de Doper, 

Lange tijd kende ik u als Yahya Ibn Zakariyya (de zoon van Zachariah). Yahya, met een sterke h die geboren wordt achter in de keel. Ik ontmoette u voor het eerst in het koranische hoofdstuk Maryam dat gaat over de geboorte van Jezus. Geen toeval, omdat u de komst van Jezus aankondigt.

Het was lange tijd een hoofdstuk dat ik als jong meisje graag uit mijn hoofd wilde leren. 

Het is het enige koranische hoofdstuk dat naar een vrouw is genoemd. Het vertelt het verhaal van Maryam, die onaangeraakt zwanger raakt. Ze isoleert zich uit schaamte van haar mensen en wordt door de weeën overvallen onder een dadelboom (dadels blijken een dilaterend effect te hebben op zwangere vrouwen waardoor de ontsluiting vergemakkelijkt wordt). Ze is alleen en in paniek. Maryam bevalt en moet zwijgen - niet zoals vrouwen gewoonlijk worden aangeraden om hun mond te houden, minder luid te zijn, te stoppen met zeuren - maar in de betekenis dat ze zich niet hoeft te verantwoorden voor haar zwangerschap, voor het kind dat ze buitenechtelijk draagt. Jezus wordt geboren en hij praat met een miraculeus om de naam van zijn moeder te zuiveren. Dit allemaal is fascinerend, maar het was niet de reden dat ik dit hoofdstuk zo graag las. 

Ik vond het begin van dit hoofdstuk dat het verhaal vertelt van uw geboorte vreemd genoeg nóg interessanter. 

De wens van uw vader Zachariah, wordt ingewilligd: hij zal een zoon krijgen en daarmee zal het profeetschap worden verdergezet met u, u draagt de naam Johannes, een naam die niet eerder aan een ander werd gegeven. Uw vader Zachariah vraagt vol ongeloof hoe dat kan. Hoe kan het dat hij, een oude man met breekbare botten, en zijn onvruchtbare vrouw een kind krijgen. Zachariah vraagt God om een teken. 

In de Arabische tekst staat er 'hij zei: god geef mij een Aya'. Aya betekent in de letterlijke zin van het woord een 'teken' zoals eerder vermeld, maar meer specifiek gaat het over een 'teken van God', wat een 'mirakel' is, omdat God door Zijn wonderen Zichzelf manifesteert. Het koranische hoofdstuk bouwt verder op de mirakels, op de magie van het leven, het geboren worden, het worden, het ontstaan van alle dingen, ondanks de ouderdom, ondanks de onvruchtbaarheid, ondanks de beperkingen die door de realiteit gedicteerd worden, dat een vrouw niet zomaar zwanger wordt - maar het hoofdstuk begint met één man die om een wonder vraagt. 

Dat we ondanks alles in magie en mirakels mogen geloven, dat haal ik uit het verhaal van uw geboorte. Die gedachte is, volgens mij het fundament van het leven, van het weten. Alles wat ontstaat, ontstaat uit de taal: een mens die vraagt om een wonder en daarmee ook gelooft in het wonder. 

Met die magie sta ik in het leven. Dat ik zelf ook Aya heet, is een klein detail in de grote theorie van alles. 

Wie is Aya Sabi?

Foto: © Jildiz Kaptein

Aya Sabi (1995) is schrijver en columnist. Ze debuteerde in 2017 met Verkruimeld land en brak door met haar geprezen roman Half leven (2022). In 2024 won ze de Ultima voor Opkomend Talent en de Jonge Veer. In augustus verscheen haar nieuwe essay Zo zingt de pijn.