1. Wat is de essentie van jouw job?

Leen Cappon: Samen met mijn collega’s Aristo Ongena en Louise Van Gysel en onder leiding van hoofdarts dr. Femke Hanssens werk ik in het wetenschapsteam van PC Sint-Jan-Baptist, ook wel ScienceForCare genoemd. We hebben drie kerntaken:

1. Het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek ten dienste van de klinische praktijk.

   • Elk van ons heeft een eigen onderzoekslijn. Mijn onderzoek focust op gender in de forensische geestelijke gezondheidszorg: hoe kunnen we gender-responsief werken in de dagelijkse praktijk?

   • We ondersteunen ook externe onderzoeksprojecten die binnen PC Sint-Jan-Baptist lopen, zoals familie-ondersteunende groepen, zorg voor mensen met een andere culturele achtergrond, en seksualiteitsbeleid.

2. Het beleid van PC Sint-Jan-Baptist wetenschappelijk onderbouwen en ondersteunen, bijvoorbeeld via deelname aan werkgroepen, het analyseren van agressie-incidenten of het aanleveren van relevante literatuur.

3. Het vergroten van kennis bij medewerkers, onder meer via de maandelijkse Let’s talk about-sessies, waar interne en externe sprekers thema’s toelichten zoals Good Lives Model, burn-out, stalking, familiegericht werken of autisme.

2. Wat is jouw persoonlijke motivatie waarom je koos voor deze job?

Leen Cappon: Tijdens mijn studies psychologie en criminologie was ik al sterk geïnteresseerd in onderzoek. Tijdens mijn doctoraat aan de UGent groeide mijn passie voor het kruispunt van criminologie en psychiatrie. Toch voelde ik dat ik meer praktijkgericht onderzoek wilde doen, met een directe impact op de werkvloer, en weg uit de competitieve universitaire onderzoekswereld.

Toen ik de kans kreeg om onderzoek te doen binnen een psychiatrisch ziekenhuis, gefocust op het forensisch zorgcircuit voor personen met een interneringsstatuut, heb ik niet getwijfeld. Praktijkgericht onderzoek is uitdagend, maar ook bijzonder waardevol omdat het thema’s onderzoekt die écht meerwaarde hebben in de kliniek.

3. Wat is de grootste verandering/evolutie de voorbije 5 jaar in jouw vakgebied?

Leen Cappon: Er is meer onderzoek in Vlaanderen rond forensische geestelijke gezondheidszorg, en ook de thema’s zijn geëvolueerd. Naast risicodenken komt er meer aandacht voor sterktegericht werken, familiebetrokkenheid, ervaringsdeskundigheid en ondersteunende instrumenten zoals risicotaxatie, diagnostische tools en de-escalerende methodieken.

Binnen mijn eigen expertise zie ik dat de internationale aandacht voor gender in de forensische zorg sterk toeneemt. Gender-responsief handelen wordt steeds meer naar voren geschoven als dé manier van werken. Er is nog een lange weg te gaan om vrouwen en transgender personen een écht zorgaanbod op maat te geven, maar de eerste stappen zijn gezet.

4. Welke trends zie je op ons afkomen waar je angst van krijgt of juist goesting van krijgt?

Leen Cappon: Ik zie steeds meer aandacht voor ervaringskennis naast wetenschappelijke en professionele kennis. Ook in de forensische geestelijke gezondheidszorg wil men hiermee aan de slag. Dat is uitdagend, zeker als we dit duurzaam willen verankeren.

Praktijkgericht onderzoek kan hierin een grote rol spelen: samen met (familie-)ervaringsdeskundigen onderzoek opzetten en uitvoeren is niet alleen een uitdaging, maar ook de toekomst.

5. Waar lig je professioneel wakker van?

Leen Cappon: Voor mij is samenwerking cruciaal: met werkveld, beleid, universiteiten, kenniscentra en ervaringsdeskundigen. Samenwerking tilt onderzoek naar een hoger niveau en vergroot de gedragenheid van bevindingen in de praktijk.

Momenteel is het onderzoeksveld in Vlaanderen sterk versnipperd, mede door de kortdurende en projectmatige financiering. Mijn droom is dat praktijkgericht onderzoek structureler wordt ondersteund, met ruimte voor een gedeelde visie en duurzame onderzoekslijnen. En vooral: dat onderzoeksresultaten beter worden vertaald naar opleidingen en dagelijkse praktijk, zodat het vakmanschap van medewerkers groeit.

6. Welke innovatie hoop je dat er ooit zal komen binnen jouw vakgebied?

Leen Cappon: Ik hoop dat we ooit, net zoals in Scandinavische landen, toegang krijgen tot uitgebreide datasets om de effectiviteit van een interneringstraject echt in kaart te brengen. Daarmee kunnen knelpunten geïdentificeerd en aangepakt worden, wat de effectiviteit én de menswaardigheid van trajecten sterk zou vergroten.

7. Wat hoop je dat er niet verloren zal gaan in jouw job?

Leen Cappon: Ik hoop dat wetenschappelijk onderzoekers altijd de ruimte behouden om onafhankelijk, degelijk praktijkgericht onderzoek te doen en dat dit blijvend gezien wordt als een meerwaarde door werkveld en beleid.

8. Welk recent nieuwsbericht baart je professioneel zorgen?

Leen Cappon: De recente stroom aan nieuws over wat fout loopt in justitie en zorg – overbevolkte gevangenissen, gebrek aan zorg voor jongeren, agressie tegen zorgpersoneel – en de manier waarop daarop gereageerd wordt. Politiek en publieke opinie focussen vaak op repressie en meer opsluiting, terwijl onderzoek keer op keer aantoont dat dit niet werkt of zelfs contraproductief is.

We slagen er als wetenschappers moeilijk in om die hardnekkige ideeën te doorbreken, zeker in een populistische context. Daarom moeten we de krachten bundelen en blijven inzetten op preventie, herstel en re-integratie, met voldoende aandacht voor slachtoffers.